:: صفحه‌ی اول     :: درباره‌ی ما     :: تماس با ما
چهارشنبه، ۹ فروردين ۱۳۹۶
:: English Section
P فرهنگ شهروندی
نگزاریم که شهر با ما غریبه شود…

اگر بپذیریم که «هویت» انسانی، مقوله‌ای اجتماعی است و انسانها نوعا تفاوت ماهوی با یکدیگر ندارند، هویت در دوران تکوین اجتماعی انسان شکل گرفته، در کنار عواملی چون اقلیم، تاریخ، اقتصاد و معیشت و تربیت، لاجرم متاثر از عوامل فرهنگی و محیط پیرامونی است که معماری و شهر و در معنای عام، محیط مصنوع یکی از عناصر اصلی بصری و شکلی آن است. به اعتبار نتیجه، هویت یا هویت بصری به عنوان یکی از شاخصه های مهم در هر شهر وجه تمایز آن بوده، موجبات حس تعلق مكانی شهروندان و افزایش مشاركت و مسئولیت پذیری در توسعه شهر را فراهم می سازد. تجربه ثابت کرده است که عدم توجه به هویت در شهر میتواند منجر به شکسته شدن فضای امن شهری و ایجاد احساس ناامنی، نگرانی و بروز رفتار های خشونت آمیز شود. انسان ها بر حسب موقعیت مکانی/زمانی خویش به اشیا و عناصر پیرامونی معناهایی خاص می بخشند و رابطه ای پیوسته و متقابل را با فضا برقرار می کنند. در این بین، نمادها و نشانه های طبیعی و انسانی به عنوان شناسنامه ی هویتی شهر در توسعه پایدار شهر نقش مهمی را ایفا میکنند. ما میتوانیم در کنار یک نماد شهری بایستیم و نشانی محل را تنها با یک تصویر یا یک نام به ضمیر مخاطبی – حتی در آن سوی جهان – منتقل کنیم، به گونه ای که قادر باشد بدون سرگردانـی و یک راست در محل حاضر شود. در این بین البته جایگاه اجتماعی بنا است که آن را صاحب هویت می کند؛ هر چند کارکرد اجتماعی نیز وابسته ویژگی های برجسته ای است که در آغاز یک بنا را از بنا های دیگر متمایز می کند. هر ملتی با توجه به مسیر تاریخی که در طی ادورا گوناگون طی می کند فضای پیرامونش را با نماد ها و نشانه های ویژه به خود، نشانه گزاری کرده، با ابزارها و نمادهایی که به مرور زمان ساخته و پرداخته، رابطه برقرار و جایگاه آنها را در نظام معرفتی خویش مشخص و معین می کند. این شناخت به انسان احساس کنترل بر محیط و در نتیجه امنیت خاطر و آرامش میدهد.
ساختار شهری تبریز کهن، در گذشته به زیباترین وجه بیانگر هویت کالبدی و بصری این شهر بود. بناهای تاریخی و فرهنگی، مکان های ریشه داری چون بازار و مکان های عمومی، بخشی از این نمادها به حساب می آیند. شایان ذکر است که این برتری تنها به بناهای قدیمی اختصاص ندارد، بلکه سازه های معاصر نیز توان تبدیل به نشانه را دارا هستند؛ به شرطی که آثار ساخته شده، علاوه بر دارا بودن مشخصات فنی و ساختار متمایز، بتواند بر زندگی اجتماعی شهروندان نیز تأثیر بگذارند. چه بسا منظر معاصر شهر تبریز، در بسیاری از مواقع، فاقد چنین هویتی باشد. به اعتقاد بسیاری، بخش معتنی بهی از نشان ها و نمادهای هویت فرهنگی یا به کلی از بین رفته اند و یا به شدت کمرنگ شده اند و کاربرد مثبت این علائم بر تارک تعداد اندکی از بناها، تنها تلاشی است به غایت درجه فردی از سوی معدودی از کارفرمایان فرهنگ دوست و هویتگرا و نیز معمارانی صاحب اندیشه. پنداری هیچ تلاش آگاهانه و هدفداری به منظور هویت بخشی نظام مند به چهره شهر صورت نمی پذیرد.
مبحث نشانه شناسی در فضای شهری و ارتباط آن در تعامل انسان با شهر، سوالات زیادی را روبه روی ما قرار می دهد. در طراحی نمادها و نشانه های شهری ضروریست که بدانیم این گونه نشانه ها و نمادها نمی توانند اشکالی عام و جهانشمول داشته باشند. عدم استفاده از نشانه های بیگانه با روح شهر در فضاهای شهری در تعدیل روحیات اجتماعی شهرنشینان سودمند و مفید میباشد.
با توجه به نقش مهم نمادهای شهری در شكل دهی به هویت شهر و ویژگی های خاص معطوف به آن، به نظر می رسد دولت خود را موظف به هویت بخشی به سیما و كالبد شهر و حفظ وگسترش فرهنگ معماری و شهرسازی می داند. براین اساس، نمادها و نشانه های شهری منعکس کننده فرهنگ و اعتقادات مردم تبریز، میتوانند ابزاری ارزشمند برای هویت بخشی به شهرمان و ارتقای کیفیت آن محسوب شوند. از آنجایی که معماران و طراحان شهری نقش مهمی در ایجاد و مکان یابی فضاها و نمادهای شهری دارند، ضروریست که کارشناسان امر به این مهم توجه ویژه ای داشته و با حفظ و ایجاد نماد ها و نشانه های شهری متناسب و نظام مند، در بازتولید تعالی جویانه هویت شهری تبریز کوشا باشند و نگزارند که شهر با ما غریبه شود….

P تبلیغات
دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات در رشته کارشناسی ارشد شهرسازی دانشجو می پذیرد