:: صفحه‌ی اول     :: درباره‌ی ما     :: تماس با ما
دوشنبه، ۲۰ آذر ۱۳۹۶
:: English Section
P فرهنگ شهروندی
پنجره های امن شهر… . لزوم توجه به نقش مردم در بهبود شرایط معماری و شهرسازی کشور

فرهنگ نیازمند انسجام و یکپارچگی است. فرهنگ برای آنکه بتواند نقش اجتماعی خود را مقق سازد باید در شکل ها ساختاری و فرمیک جامعه پدیدار گردد. فرم هایی که خود مبتنی بر اصول سازنده همگ و یکپارچه اند. فرهنگ زمانی وجود دارد که جامعه نسبت به آن خودآگاهی داشته باشند. این خودآگاهی الگوهایی را پدید میآورند، که تصویر اجمالی یک ملت در آن تنایش میابد. چنین تصویر وقتی بر واقعیت افکنده شود، تاثیری به غایت درجه تنظیم کننده دارد؛ چراکه تناقض ها حذف و نظم در ارکان جامعه تسری یافته است. رهبر کبیر انقلاب، امام خمینی (ر) در فرازی از رهنمود های خود در صحیفه نور خطاب به مردم میفرمایند: «بدون اینكه این ملت همراهی كند مانمی توانستیم كاری بكنیم، هرچه داریم ازآن هاست وهرچه است، برای آنان؛ دولت، عامل اینهاست ، قوه قضاییه، عامل اینهاست، قوه اجرائیه، عامل اینهاست، قوه مقننه، عامل اینهاست، ادای تكلیف باید بكنند، شركت باید بدهند مردم را درهمه امور».
واقعیت این است که مردم واری و تبعیت از آنان، همچنان که امام فقید ما، آن داعی الی‌اللَّه نیز بر آن تاکید داشته اند، از اصول یک حکومت دموکراتیک است. در کشور ما نیز که طبق مردم سالاری دینی پابرجاست، اصل براین است تا در تصمیم گیری هایی که به میزان خرد و یا کلان بر مردم و شهر و در ادامه کشور تاثیر میگذارند دو گزینه «در اولویت قرار دادن مردم» و «همسو بودن با آموزه های دین مبین اسلام» را سرلوحه اقدامات خویش قرار داده و بر مبنای آن راه پیش برده شود.
باید گفت به زعم بسیاری از استراتژیست های حکومتی، یکی از اصول تعالی هر کشوری، مشارکت مردم است در امور جاری و ساری آن کشور. اگر بپذیریم که توسعه هر کشوری از لحاظ شهرسازی به معماری آن کشور بستگی دارد، در این مقام معماری به عنوان یکی از عناصر مهم مدام باید مورد بررسی و مداقه قرار گرفته وجایگاه مردمی که فضای مصنوع برای آنان در حال طراحی شدن است، لختی فراموش نگردد.
در سال 1982 جیمز کیو. ویلسون و جرج ال. کلینگ در مقاله‌ای که در نشریه آتلانتیک مانتلی چاپ شده بود، تئوری را بیان کردند که بر مبنای آن «جرم نتیجه یک نابسمانی» محسوب میشد. به عنوان مثال: اگر پنجره‌ای شکسته باشد و مرمت نشود، در ذهن فهمنده چنین القا میشود که آن مکان بدون توجه رها شده است. به این ترتیب آنکس که تمایل به شکستن قانون و هنجارهای اجتماعی دارد، با مشاهده بی تفاوتی جامعه به این امر دست به شکستن شیشه دیگری خواهد ‌زد. دیری نمی‌پاید که شیشه‌ های بیشتری شکسته شده و این احساس آنارشیستی، بي‌قانوني و هرج و مرج از خیابانی به خیابان دیگر و از محله‌ای به محله دیگر گسترش می یابد. مساله ای که با خود علائم و پيام‌هايي را به همراه خواهد داشت. به عبارتي اين پيام برداشت میشود كه: «مجازید هر کاری را که دلتان خواست انجام دهید، بدون آن که کسی مزاحم شما شود...»! این نظریه که به نظریه پنجره های شکسته شهرت یافته است در واقع نقش توجه به نظم عمومی و تاثیر آن را بر مردم میسنجد. بر طبق آن، هرچند عادات بد به سرعت سرایت پیدا میکنند ولی فرهنگ درست میتواند به سبب همیاری و توجه مردمان با قدرت و البته به صورت پیوسته و ماندگار جایگزین این عادات و بازخوردهای ناهنجار گردد.
به عقیده دورکیم عنصر اساسی تداوم حیات اجتماعی ، نظم اخلاقی است . که شامل قواعد است که بر روابط اجتماعی حکمفرماست و زمانی که این نظم با اختلال مواجه شود ، جامعه به وضعیت آنومی دچار می شود ، همزمان با از هم پاشیدگی این هنجارها و بروز آنومی ، انسان نیروی کنترل خود را از دست می دهد . در نتیجه در چنین موقعیتی عدم احساس امنیت در جامه رو می دهد. فضاهای عمومی عرصه اجتماعی ،فرهنگی و کالبدی است که وابسته به اگو فعالیت گروه های اجتماعی و محصول عمل نیروهای فرهنگی و اجتماعی است ، اما این نیروها در شرایطی که پیش های مدنی جامعه ، فضای مدنی را تدارک دیده باشند ،به تولید محیط عمومی منجر می شوند. جیکوبز نیز در کتاب مرگ و زندگی شهر های بزرگ آمریکای به عامل خیابان بیش از هر عاملی دیگری در ایجاد امنیت شهری معتقد است :"اگر خیابان های شهر از وحشگیری و ترس در امان باشند شهر از وحشی گری و ترس در امان است . هنگامی که گفته می شود شهر خطرناک است اساسا آنچه مورد نظر است این است که در خیابان های ان احساس امنیت نمی شود "
امسال شاهد برگزاری ۳۷ اُمین سالگرد جشن پیروزی انقلاب اسلامی در کشورمان بودیم. انقلابی که بنیانگذارش از همان لحظه اول از نقش مردم در اجتماع و توسعه کشور سخن گفته و از آنان خواسته است تا با همدلی و همراهی کشور را در جهتی اسلامی آنچنان که نماینگر هویت ملی و دینی مردمان ما باشد بسازند. میتوان گفت زمانی میتوانیم انتظار داشته باشیم شهرهای ما چهره ای هویت مند و اسلامی /ایرانی را به خود بگیرند که نه تنها معماران بلکه عامه جامعه نیز نسبت به این موضوع در خود احساس مسئولیت کرده و توجه به محیط را وظیفه ملی خویش بدانند. چه بسا، در این معنا مردم به عنوان فهمندگان شهر، اولین مرجع و ناظر برای به وجود آمدن یک معماری تعالی گرا و در نتیجه محیطی مطلوب و شهری آرمانی محسوب میشوند. به همین منظور به زعم نگارنده شایسته است در فرهنگسازی و افزایش آگاهی عمومی جامعه [و نه تنها متخصصان و کارشناسان امر] نسبت به معماری و شهرسازی اسلامی/ایرانی تلاش بیشتر و جامع تری صورت پذیرد. معماران و شهرسازان نیز با به مشارکت گرفتن مردم و مد نظر قرار دادن نیازهای آن ها همدلانه برای آبادی کشور تلاش نمایند. نباید فراموش کنیم که سرنوشت و چهره شهرهای ما تغییر نخواهد کرد مگر اراده و خواست عمومی در پی آن باشد... .

پینوشت: این مطلب در روزنامه هنرمند نیز منتشر شده است

P تبلیغات
دانشگاه آزاد اسلامی واحد امارات در رشته کارشناسی ارشد شهرسازی دانشجو می پذیرد
 مسترکلاس تخصصی ژورنالیسم در حوزه شهر و معماری